Tia cực tím là gì và tác dụng của nó

Ví dụ về tác dụng của tia tử ngoại: nếu để một cái ruột xe cao su hoặc một hộp nhựa ngoài nắng, sau một tháng sẽ thấy chúng nhạt màu và có nhiều vết rạn, đó chính là do sự phá hoại của tia tử ngoại.

1. Định nghĩa

Tia tử ngoại hay tia cực tím (UV) là những bức xạ không nhìn thấy được, có bước sóng nhỏ hơn bước sóng của ánh sáng tím (λ < 0,4μm), có bản chất là sóng điện từ, sở dĩ ta thấy đèn UV có màu tím vì người ta thường gắn kèm thêm một bóng neon (thường là màu tím) để dễ theo dõi tuổi thọ đèn.

2. Nguồn gốc của tia cực tím

Những vật bị nung nóng ở nhiệt độ cao trên 3000oC phát ra khá mạnh tia tử ngoại.

Trong chùm ánh sáng Mặt Trời có 9% năng lượng thuộc về tia tử ngoại.

Nguồn phát ra tia tử ngoại thường dùng: hồ quang điện, các đèn thủy ngân.

3. Đặc điểm

• Tia cực tím bị hấp thụ rất mạnh bởi thủy tinh và nước.

• Có tác dụng mạnh lên kính ảnh.

• Làm ion hóa chất khí.

• Làm phát quang một số chất.

• Gây phản ứng quang hóa, quang hợp…

• Có tác dụng sinh lý: huỷ diệt tế bào da, làm da rám nắng, làm hại mắt, diệt khuẩn, diệt nấm mốc…

• Ở cường độ nhẹ (lúc nắng sớm), tia cực tím có tác dụng tốt với sức khỏe như kích hoạt sản xuất vitamin D hoặc giúp điều trị bệnh vảy nến và một số bệnh ngoài da khác. Ngược lại ở cường độ mạnh thì tia cực tím có nhiều tác hại.

Ví dụ về tác dụng của tia tử ngoại: nếu để một cái ruột xe cao su hoặc một hộp nhựa ngoài nắng, sau một tháng sẽ thấy chúng nhạt màu và có nhiều vết rạn, đó chính là do sự phá hoại của tia tử ngoại.

Tia UVC có khả năng gây ung thư cao nhất nhưng bị tầng ô zôn hấp thụ và phản xạ nên không đến được mặt đất. Tuy nhiên hiện tại có nhiều nơi tầng ô zôn bị thủng hoặc bị mỏng thì nguy cơ từ UVC là rất lớn.

Tia UVB tác động vào lớp biểu bì (lớp da ngoài cùng), là tác nhân chính gây cháy nắng, đen da và có thể dẫn đến ung thư da. UVB có cường độ cao nhất từ 10h đến 14h trong ngày, và mạnh nhất vào mùa hè. UVB không xuyên qua được kính nhưng có thể phản xạ qua kính và mặt nước.

Tia UVA (chiếm 95% bức xạ tia cực tím): UVA luôn hiện diện bất kể mùa nào trong năm, cho dù trời nắng hay không, vì thế khi trời râm mát thì tia UVA vẫn làm tổn hại đến da (mà các chị không biết). UVA xuyên được qua kính và nhiều loại vải.

Mặc dù UVA không làm đen da nhưng lại tạo ra các gốc tự do, phá huỷ collagen và elastin (một loại protein tương tự như collagen) gây lão hoá da. UVA có thể gián tiếp gây ung thư và đột biến DNA.

4. Ứng dụng

Trong công nghiệp: phát hiện các vết nứt, vết xước trên bề mặt các sản phẩm.

Trong y học: khử trùng nước, thực phẩm, dụng cụ y tế, khử trùng không gian làm việc, chữa bệnh còi xương.

Trong đời sống: chế tạo máy phát hiện tiền giả..

5. Một số hình ảnh ứng dụng của tia cực tím

den tiet trung nuoc

Đèn tiệt trùng nước

den tiet trung khong khi

Đèn tiệt trùng không khí